حجم بازار فیلترشکن به 105 همت رسید
به گزارش بی بی سرور، گزارش سالانه دیتاک (1404 + بهار 1405) تصویری عمیق، تعجب آور و بی محابا از ماه های سیاه اقتصاد دیجیتال ایران عرضه می دهد؛ حکایتی از 116 روز قطعی اینترنت، رکورددار شدن ایران در خاموشی مطلق، سقوط آزاد فروشگاه های اینستاگرامی و ظهور یک بازار میلیاردی و نجومی زیر پوست پایتخت.
به گزارش بی بی سرور به نقل از خبر آنلاین، گزارش دیتاک از آن حکایت می کند که کاربران ایرانی در یک بازه ۱۵ ماهه، در مجموع با ۱۱۶ روز محدودیت و قطعی دسترسی به اینترنت بین الملل دست وپنجه نرم کردند که شامل ۴۸ روز در سال ۱۴۰۴ و ۶۸ روز در بحران بهار ۱۴۰۵ بود. شروع جنگ در اسفند ۱۴۰۴، آغازگر ۸۸ روز خاموشی مداوم و پیوسته بود؛ طبق گزارش نهاد بین المللی نت بلاکس، این فاجعه دیجیتال طولانی ترین خاموشی پیوسته اینترنت در مقیاس ملی در تاریخ جهان است. وزارت ارتباطات خسارت روزانه این خاموشی های مطلق را بین ۵۰۰ میلیارد تومان (در هسته اقتصاد دیجیتال) تا ۵ هزار میلیارد تومان (در کل اقتصاد کشور) برآورد کرد.
کاربران ایرانی مهاجرت نکردند بر خلاف پیش بینی ها، کاربران ایرانی پلت فرم های بین المللی را رها نکردند، بلکه به ناچار سبد ارتباطی خویش را گسترش دادند. میانگین تعداد حساب های فعال در شبکه های اجتماعی به ازای هر کاربر ایرانی از ۱.۵ حساب در سال ۱۴۰۳ به بالای ۳ حساب در بهار ۱۴۰۵ جهش کرد.
در اوج قطعی ها، روبیکا با ۳۸.۸ میلیون، ایتا با ۲۷ میلیون و بله با ۲۵.۵ میلیون کاربر فعال در مرکز توجه قرار گرفتند. روبیکا با تماشای مجانی فیلم و سریال و بله با ادغام خدمات مالی، توانستند موج تقاضا را جذب نمایند، هرچند کاربران از مشکلاتی نظیر مصرف سرسام آور ترافیک گله مند بودند.
سقوط آزاد فروشگاه های اینستاگرامی فرض طلایی کسب و کارها بر مبنای دسترسی دائم به اینستاگرام با اختلالات پی درپی شکست و ویترین هزاران کسب وکار خرد در سه مقطع قفل شد. بعد از قطعی های کوتاه مدت، بازار با سرعت نسبی برمی گشت (بازگشت ۸۰ درصدی در خرداد ۱۴۰۴)، اما قطعی مستمر ۸۸ روزه تیر خلاص را زد؛ به صورتی که تا انتهای دوره گزارش، نرخ بازگشت فروشگاه های فعال به کمتر از ۶۰ درصد (حدود ۵۹٪) رسید. بلا فاصله بعد از اتصال مجدد اینترنت در خرداد ۱۴۰۵، ۴.۲ درصد از فروشگاه های اینستاگرامی برای بقا و کاهش ریسک، آدرس پیامرسان های داخلی را به پروفایل خود اضافه کردند.
بازار سیاه فیلترشکن آزاد راه تهران-شمال را می سازد بررسی ضریب نفوذ و تمایل به پرداخت در جامعه نشان میدهد که ۷۵ درصد از کاربران ایرانی، یعنی سه نفر از هر چهار نفر، برای دسترسی به اینترنت به سراغ فیلترشکن می روند. در این بین، از هر سه کاربر فیلترشکن دست کم یک نفر برای خرید آن هزینه پرداخت می کند تا جایی که این ابزار به یکی از اقلام ثابت در سبد هزینه های خانوارهای شهری تبدیل گشته است.
پایش و بررسی میزان توجه عمومی هم از آن حکایت می کند که در تلگرام به عنوان بستر اصلی تبادل این خدمات در ایران، محتواهای در رابطه با فیلترشکن ها در بازه ۱۵ ماهه مورد بررسی بیشتر از ۳۰ میلیارد بازدید به ثبت رسانده اند. جالب توجه این که در طول این مدت، میزان توجه کاربران به فیلترشکن بطور کلی از دلار پیشی گرفته و نسبت ۱۰ به ۸ را رقم زده است، هرچند که در زمان های جهش ناگهانی قیمت ارز، توجه عمومی به دلار به طور موقت از فیلترشکن بالاتر رفته است.
داده کاوی بیشتر از ۱۲۵ هزار نمونه محتوا از کانال های تلگرامی فروش فیلترشکن، نوسانات شدید و نجومی قیمت هر گیگابایت از این ابزار را نمایان می کند. میانه قیمت هر گیگابایت در فروردین ۱۴۰۴ معادل ۱، ۷۰۰ تومان بود که در خرداد ماه به ۲، ۷۰۰ تومان و در مهر ماه به ۳، ۴۰۰ تومان رسید. در عین حال، در دیماه ۱۴۰۴ به سبب قطعی کامل شبکه و ناتوانی سرویس دهندگان در عرضه خدمات، هیچ قیمتی در بازار ثبت نشد. نقطه عطف این گرانی ها در اسفند ۱۴۰۴ و هم زمان با اوج خاموشی ۸۸ روزه رقم خورد؛ جایی که میانه قیمت با جهشی بی سابقه و ۲۳۴ برابری نسبت به ابتدای دوره، به ۳۹۰ هزار تومان برای هر گیگابایت رسید و در وضعیت بحرانی تقاضا حتی ارقام تا سقف ۲ میلیون تومان هم معامله شد. بعد از اتصال مجدد اینترنت در خرداد ۱۴۰۵، قیمتها روند نزولی به خود گرفت و روی رقم ۸، ۰۰۰ تومان تثبیت شد که این میزان همچنان ۴.۸ برابر سطح اولیه آن در بهار ۱۴۰۴ است.
این نوسانات شدید، بهای سنگینی را به خرید بسته های اینترنتی تحمیل کرد. قیمت یک بسته ۳۰ گیگابایتی فیلترشکن که قبل از اسفند ۱۴۰۴ حدود ۵۰ هزار تومان بود، در اوج خاموشی اینترنت به رقم سرسام آور ۱۱، ۷۰۰، ۰۰۰ (یازده میلیون و هفتصد هزار) تومان جهش پیدا کرد؛ رقمی که خرید آن در آن مقطع زمانی معادل بیشتر از ۲۰ روز کار با حداقل دستمزد یک کارگر ارزیابی می شد.
بالاخره، گزارش دیتاک با اتکا به روشهای محاسباتی و نظرسنجی های ملی، حجم کل بازار سالانه خرید و فروش فیلترشکن در ایران را در سه سناریوی مختلف برآورد کرده است. در سناریوی کف سختگیرانه و با فرض استفاده اشتراکی حداقل دو نفر از هر اکانت، حجم بازار سالانه بیشتر از ۳۰ هزار میلیارد تومان (۳۱ همت) محاسبه شده است. بر مبنای سناریوی سقف در داده های نظرسنجی، این رقم تا ۱۶۴ هزار میلیارد تومان (۱۶۴ همت) تخمین زده می شود و در سناریوی محتمل، حجم بازار سالانه خرید فیلترشکن ۱۰۵ هزار میلیارد تومان (۱۰۵ همت) ارزیابی شده است. برای درک بهتر عظمت این عدد، گزارش اشاره می کند که این بودجه تقریبا با کل هزینه های موردنیاز برای تکمیل پروژه آزاد راه تهران-شمال برابری می کند. شایان ذکر است که این برآوردها صرفا گردش مالی مستقیم داخل کشور را نشان می دهند و شامل بودجه ها و فاندهای بین المللی اختصاص یافته به خدمات مجانی فیلترشکن برای عرضه خدمات به کاربران ایرانیچ نمی شوند.
۴۴ هزار توییت اعتراضی ضد ۵ بانک بازار کمپین های بازاریابی و فروش برندها در سال ۱۴۰۴ به سبب فضای ناپایدار بیشتر از ۴۰ درصد آب رفت. بازار شب عید (اسفند ۱۴۰۴) هم عملا با افت ۹۷ درصدی تعطیل شد، اما جام جهانی خرداد ۱۴۰۵ جانی باردیگر به تبلیغات بخشید. حملات و اختلالات مکرر به زیرساخت های مالی در سایه جنگ، موجی از ۴۴ هزار توئیت اعتراضی ضد ۵ بانک بزرگ کشور (ملی، سپه، صادرات، تجارت و پاسارگاد) به راه انداخت.
میانگین شاخص خالص احساسات (NSS) برای این بانکها به عدد منفی ۵۱ (-۵۱) رسید. داده ها ثابت کرد به ازای هر یکروز تاخیر در بازگشت سیستم ها به حالت عادی، سلامت برند ۰.۲۸ واحد سقوط می کند؛ خطایی که بانک صادرات با بیان سریع و دروغین «رفع اختلال» مرتکب آن شد و امتیاز خویش را به کف فاجعه بار ۸۳.۶- رساند.
منبع: بی بی سرور
مطلب را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان بی بی سرور در مورد این مطلب